Nadir Toprak Elementleri Krizi ve Türkiye’nin Önemi
Küresel ekonomi, teknoloji üretiminin kalbinde yer alan nadir toprak elementleri krizine doğru hızla sürükleniyor. Goldman Sachs analizine göre, Çin’in ihracat kısıtlamalarını genişletmesi durumunda, tedarik zincirlerinde yaşanacak aksama dünya ekonomisine 150 milyar dolarlık üretim kaybı olarak yansıyabilir. Bu noktada Türkiye’nin Eskişehir Beylikova’daki 694 milyon tonluk nadir toprak elementi rezervi uluslararası dikkat çekiyor.
Savunma sanayiinden yenilenebilir enerjiye, elektrikli araçlardan yapay zekâ çiplerine kadar geniş bir alanda kullanılan bu 17 element, küresel güç mücadelesinin odağında. Çin, madencilikteki %70’lik payı ve rafinasyondaki %90’lık hakimiyeti ile bu alanda öne çıkıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Asya’da nadir element anlaşmaları yapmaya hazırlanıyor ve bu durum dengeleri değiştirebilir. Malezya, Japonya ve Güney Kore ile yapılan anlaşmalar, Çin’e alternatif tedarik kanalları oluşturmayı hedefliyor.
Eskişehir Beylikova’daki rezervde bulunan elementler, özellikle rüzgâr türbinleri ve elektrikli araç motorlarında kullanılıyor. Türkiye’nin bu rezervi geliştirmesi halinde Çin dışındaki güçlü alternatiflerden biri haline gelebileceği belirtiliyor.
Türkiye gibi Kaynak Zenginlerine Yatırım Akışı Başlayabilir
Nadir toprak elementlerindeki %10’luk bir kesintinin küresel ekonomiye 150 milyar dolarlık kayıp yaşatabileceği belirtiliyor. Bu durum, Türkiye gibi yeni kaynak zenginlerine yatırım akışını hızlandırabilir. Uzmanlar, Türkiye’nin doğru teknoloji ve çevresel işleme altyapısını kurması durumunda Batı’nın güvenilir tedarik ortağı ve Asya-Pasifik krizinin ekonomik kazananı olabileceğini ifade ediyor.
Trump yönetimi Çin’e baskı yaparken, Türkiye gibi denge noktası ülkelerin yeni yatırım adresi ve stratejik işbirliği merkezi olabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre, Ankara’nın bu süreçte maden ihracatının yanı sıra savunma, enerji ve teknoloji üretiminde yerlileşmeyi hızlandırması önem taşıyor.
Arzda 1 Puanlık Azalma Ev Maliyetlerini %2.5 Artırabilir
Çin, ihracat kontrollerine beş yeni element ekleyerek baskıyı artırdı. Uzmanlara göre, nadir toprak arzındaki her %1’lik azalmanın elektrikli araç maliyetlerini %2.5 artırabileceği belirtiliyor. Bu durum üretici ve tüketici fiyatlarına doğrudan yansıyabilir.
17 Elementin Oluşturduğu Ürün Grubu
Hayati önem taşıyan 17 element genellikle yüksek teknoloji ürünlerinde kullanılıyor. Bu elementler genellikle makinelerde, elektrikli araçlarda ve savaş uçaklarında kullanılan kritik mineraller olarak kabul ediliyor. Bunlar, metalik yapıya ve manyetik, fosforesan veya katalitik özelliklere sahip olmalarıyla öne çıkıyor. Elementlerin ayrıştırılması zor olup, bazıları Lantan, Seryum, Praseodim, Neodim, Prometyum, Samaryum, Avrupa, Gadolinyum, Terbiyum, Disprosiyum, Holmyum, Erbiyum, Tulyum, İterbiyum, Lütesyum, İtriyum ve Skandiyum’dur.
